Wat is hyperventilatie?

Hyperventilatie betekent letterlijk te veel (hyper) ademen (ventilatie). Men ademt sneller dan normaal. Afhankelijk van de situatie ademt men diep of oppervlakkig. Hyperventilatie is een symptoom van paniek.

Hyperventilatie bij gezonde mensen

In een gezond lichaam wisselen de longen zuurstof en koolstofdioxide uit tussen bloed en buitenlucht. Bij hyperventilatie gebeurt deze gasuitwisseling intensiever dan normaal. Bij gezonde mensen is de O2-verzadiging in het bloed bijna steeds 100%. Hyperventileren verandert de situatie dus niet. De afgifte van CO2 kan wel toenemen. Het bloed geeft dus meer CO2 af dan gewoonlijk. Het CO2-gehalte in het bloed daalt, we spreken van hypocapnie. Hierdoor wordt het bloed minder zuur (alkalischer; pH stijgt), hetgeen de symptomen bij hyperventilatie verklaart. Men wordt duizelig, voelt zich ijl in het hoofd, heeft tintelingen in vingers, handen, lippen. Vaak treedt hierbij pijn of drukgevoel op de borst op; in extreme gevallen ook krampen van de vingers in strekstand.

Aangezien men het koolstofdioxidegehalte weer moet laten stijgen, kan men het beste de uitgeademde lucht terug inademen. Daar zit immers nog voldoende zuurstof in, maar het gehalte aan koolstofdioxide is hoger, waardoor de longen minder koolstofdioxide zullen afgeven aan de lucht. Om het CO2-gehalte te doen stijgen dient men rustig en gecontroleerd te ademen. Het veelvuldig aangeraden plastic zakje is een hulpmiddel om het gevoel van controle terug te krijgen.

In tegenstelling tot wat vele mensen vrezen, leidt deze vorm van hyperventilatie zelden tot flauwvallen. Gebeurt dit toch dan zal daardoor de ademhaling weer normaliseren en komt men vanzelf weer bij. Deze hyperventilatie komt bij overigens gezonde mensen veel voor. Men kan vaak de diagnose verduidelijken door de patiënt opzettelijk 1 à 2 minuten in de spreekkamer te laten hyperventileren: vaak herkennen patiënten de dan optredende klachten. Hiermee is men er dan nog niet: hyperventilatieaanvallen zijn, vooral als ze vaker optreden, eigenlijk een uiting van een onderliggende paniekstoornis, die men psychiatrisch kan proberen te behandelen. Soms treedt het op bij meerdere personen in een groep, als een vorm van massahysterie.

Hyperventilatie is een veelvoorkomend verschijnsel. De één heeft er tijdelijk last van. De ander loopt vast in een vicieuze cirkel van klachten, gedomineerd door angst en paniek. Hyperventilatie kan hoe dan ook uw leven behoorlijk beheersen.

Opgejaagde ademhaling

Hyperventilatie kenmerkt zich door een opgejaagde ademhaling. Dit kan u plotseling overvallen. Hyperventilatie doet zich ook voor in een subtielere vorm. U hyperventileert dan eigenlijk voortdurend. Soms zonder dat u het direct bemerkt.

Angst en stress

Hyperventilatie is het gevolg van angst en stress. Het gaat gepaard met een reeks van symptomen. De ene klacht leidt vaak tot de andere. Angst leidt tot hyperventilatie, en de symptomen daarvan leiden weer tot meer angst, enz.

Onschuldig

Hyperventilatie is beslist een ongevaarlijk verschijnsel. Er is nooit iemand aan overleden. Het richt ook geen fysieke schade aan. Dat maakt hyperventilatie niet minder hinderlijk. Het kan u sterk belemmeren in uw dagelijkse activiteiten.